Neuropeptiden: Semax, Selank en familie
Semax en Selank komen uit dezelfde traditie: neem een lichaamseigen molecuul, knip er het stuk af dat je niet nodig hebt en plak er een staartje aan om het stabiel te maken.
De Russische school
Deze groep peptiden is in de jaren tachtig en negentig in Rusland ontwikkeld, volgens een vaste aanpak. Je begint bij een stof die het lichaam zelf maakt, zoekt het kortste stukje dat het gewenste effect nog heeft, en haalt zo de rest van de werking eraf. Daarna plak je er een korte staart aan om het tegen enzymen te beschermen.
Dat verklaart waarom al deze namen eindigen op dezelfde drie letters en waarom het allemaal korte ketens zijn.
Semax: ACTH zonder het hormoon
Semax is afgeleid van ACTH, het hormoon dat de bijnier aanzet tot cortisol. Het stukje dat is overgehouden heeft die hormonale werking niet meer. Wat overblijft is het deel dat in de literatuur met leren, aandacht en bescherming van zenuwcellen in verband wordt gebracht.
Het mechanisme dat daarbij het vaakst genoemd wordt is BDNF, een eiwit dat zenuwcellen gebruiken om verbindingen te onderhouden en nieuwe te vormen.
Selank: tuftsine met een staart
Selank is gebouwd op tuftsine, een klein peptide uit het afweersysteem. In de literatuur ligt het accent hier op spanning en stemming in plaats van op aandacht. De twee worden daarom vaak naast elkaar gelegd: de een meer richting rust, de ander meer richting focus.
Van beide bestaat een N-acetylvariant. Dat betekent dat er aan het begin van de keten een acetylgroep is gezet, een klein kapje dat het uiteinde afschermt tegen enzymen die daar aanhaken. De stof blijft daardoor langer heel. Verder is het hetzelfde molecuul.
De korte Russische reeks
Naast Semax en Selank bestaat er een reeks van nog kortere peptiden, drie of vier aminozuren lang, elk gericht op een ander weefsel. Epithalon komt uit de pineaalklier en komt terug in onderzoek naar veroudering en telomeren. Pinealon wordt met zenuwweefsel verbonden, Cortagen met perifere zenuwen, Crystagen met afweerweefsel.
Omdat deze ketens zo kort zijn, zijn ze als poeder goed houdbaar en eenvoudig te hanteren. Dat maakt ze geliefd als onderzoeksmodel, los van wat er verder over bekend is.
Wat je bij deze groep in gedachten houdt
Een groot deel van de literatuur over deze stoffen is in het Russisch gepubliceerd en niet altijd vertaald. Dat is geen diskwalificatie, maar het betekent wel dat je bij een zoektocht in Engelstalige databases minder vindt dan er is, en dat onafhankelijke herhaling van resultaten vaak ontbreekt.
Deze site is gemaakt door het team achter Apex Bio Research, een Nederlandse leverancier van onderzoekspeptiden met analysecertificaat per batch.
Naar de webshopDeze site legt uit wat er in de wetenschappelijke literatuur over peptiden staat. Het is geen medisch advies en geen gebruiksaanwijzing. De stoffen die hier besproken worden zijn onderzoeksstoffen: ze zijn niet goedgekeurd voor gebruik bij mensen of dieren. Heb je een gezondheidsvraag, ga dan naar een arts.
Lees ook
Mitochondriale peptiden: MOTS-c, humanine en SS-31
Peptiden die niet uit de celkern komen maar uit de energiefabriekjes zelf. Een vakgebied dat pas twintig jaar bestaat.
Halfwaardetijd: waarom DAC, PEG en vetzuurstaarten bestaan
Een peptide verdwijnt binnen minuten. Vier trucs om dat af te remmen, en wat elke truc kost aan andere eigenschappen.